Schorpioen

Schorpioen is een arachnide uit de orde Scorpiones. Ze zijn predatoreuze geleedpotigen die zich kenmerken door twee grote pedipalpen (pincers), een gepantserde cephalothorax en een gepaarde abdomen met een segmentale staart die eindigt in een giftig telson. Ze hebben acht poten en een chitineus exoskelet dat zij bij elke vervelling vernieuwen. De kopborststuk (prosoma) en het achterlijf (indierter) vormen de belangrijkste delen van het lichaam.

Schorpioenen komen op vrijwel alle continenten voor, behalve Antartica. Ze geven de voorkeur aan vochtige schuilplaatsen en variëren sterk in leefgebied: woestijnen, tropische bossen, rotsachtige kloven en boomkruinen. Veel soorten zijn ’s nachts actief en schuilen overdag in scheuren, onder stenen of in bodemburten.

Uiterlijk en grootte variëren sterk per soort. De lichaamslengte loopt van minder dan een centimeter tot meer dan twintig centimeter, afhankelijk van de soort. De kleur varieert van lichtbruin tot donkerbruin of zwart, vaak met patroonmatige camouflages passend bij de omgeving.

Voeding en gedrag: schorpioenen zijn vleeseters en jagen op insecten, spinnen en soms kleine vertdeders. Ze gebruiken hun pincers om prooi te grijpen en hun staart met gifpunt om deze te immobiliseren. Over het algemeen zijn het opportunistische jagers met een langzaam, berekenend patroon.

Voortplanting en levensloop: bij de paring is een dansachtige beweging gebruikelijk waarna de mannelijke scorpioen een spermatofor afzet dat door het vrouwtje wordt opgepakt. Bij voortplanting worden de jongen levend geboren en kruipen na de geboorte vaak tijdelijk op de rug van de moeder waarop zij de eerste rupsverwisseling doormaken.

Venom en mensen: alle schorpioenen hebben venom, maar de toxiciteit verschilt sterk per soort. Voor veel soorten is een steek pijnlijk maar niet fataal voor gezonde volwassenen; sommige soorten kunnen ernstige ziekte veroorzaken, vooral bij kinderen of ouderen. Antivenom is beschikbaar voor de bekendere gevaarlijke soorten.

Ecologie en mens: schorpioenen spelen een rol bij de regulatie van plaagorganismen en komen voor in biologische studies. In sommige regio’s worden ze gehouden als huisdieren en het gif wordt onderzocht voor medische en biochemische toepassingen. In het Nederlands wordt “Schorpioen” ook gebruikt voor het sterrenbeeld Schorpioen.