variëren

Variëren is een Nederlands werkwoord dat betekent verschillen of afwisselen binnen een reeks. Het beschrijft meestal veranderingen in mate, grootte of kwaliteit die voorkomen over een periode, tussen verschillende groepen of tussen verschillende opties. Variëren kan slaan op meetbare grootheden, maar ook op meer abstracte kenmerken zoals toon, stijl of aanpak.

Veelvoorkomende toepassingen zijn het uitdrukken van verschillen in hoeveelheid of kwaliteit: de prijzen variëren per winkel; de temperatuur varieert tussen 18 en 24 graden; de resultaten variëren afhankelijk van de gebruikte methode. Ook in cultuur en kunst spreekt men van variatie of variëren wanneer een thema of stijl in een werk afwisselt of anders wordt toegepast.

Variëren is een regelmatig werkwoord uit de groep -eren. De tegenwoordige tijd wordt gevormd als: ik varieer, jij varieert, hij varieert, wij variëren, jullie variëren, zij variëren. De verleden tijd is varieerde; het voltooid deelwoord is gevarieerd en men zegt: ik heb gevarieerd. Het participium variërend wordt soms gebruikt in zinnen met een voortdurend proces.

Etymologisch gaat variëren terug op het Franse varier, mogelijk via het Latijnse varius, met verwante betekenissen als verschillend of afwisselend. In het Nederlands is variëren nauw verwant aan woorden als variatie en variabel, die dezelfde kernbetekenis van veranderlijkheid en diversiteit uitdagen.

Zie ook: variatie, variabel, veranderen. Synoniemen zijn onder andere afwisselen, verschillen en variëren in betekenis contextueel variëren. Door het gebruik van variëren kun je de mate van verschillen of de mate van diversiteit in een situatie aanduiden.