betekenis

Betekenis is een Nederlands zelfstandig naamwoord dat verwijst naar de inhoud of bedoeling achter een woord, teken of handeling. In de taalkunde verwijst betekenis naar de inhoud die een teken overbrengt, los van zijn vorm of syntactische functie. Het begrip komt voor in zowel dagelijks taalgebruik als in academische disciplines zoals semantiek en semiotiek.

Etymologie: het woord is afgeleid van het werkwoord betekenen, dat ‘to mean’ of ‘to signify’ betekent. De nominalisatie van dit werkwoord ontstaat met het achtervoegsel -nis, waarmee abstracte begrippen zoals betekenis worden gevormd.

In de taalkunde onderscheiden onderzoekers verschillende dimensies van betekenis: lexicale betekenis (de betekenis zoals vastgelegd in woordenboeken), inhoudelijke of conceptuele betekenis (sense) en verwijzingsbetekenis (denotatie). Daarnaast spelen pragmatische betekenissen een rol, die afhankelijk zijn van context en gebruik. Connotatie en polysemie geven aan hoe één teken meerdere gerelateerde betekenissen kan dragen.

Toepassingen: in onderwijs en lexicografie wordt de betekenis van een woord vastgesteld en uitgelegd; in alledaagse taal gebruiken mensen “betekenis” om vragen naar interpretatie te stellen. Breder is betekenis ook een term voor de waarde, bedoeling of relevantie van een gebeurtenis, handeling of symbool.

Zie ook: semantics, pragmatics, denotatie, connotatie, semiosis.