afgeleid

Afgeleid is een Nederlands woord met meerdere betekenissen. Het is het voltooid deelwoord van het werkwoord afleiden en wordt ook als bijvoeglijk naamwoord gebruikt. In een descriptieve zin komt het vaak voor als aanduiding dat iets uit een andere taal of bron afkomstig is, of dat een woord uit een basiswoord is afgeleid.

Een veelgebruikte betekenis is derivatie: iets is afgeleid uit een andere bron. Bijvoorbeeld een woord dat afgeleid is uit het Latijn of een andere taal, of een woord dat is gevormd door lettergreeponderdelen of affixen van een basiswoord. Ook in taalkundig beschrijvingen spreekt men dan van een afgeleid woord of van afleiding.

Verder kan afgeleid ook betekenen dat iemands aandacht niet bij het onderwerp is, maar ergens anders naartoe gaat. In die betekenis zegt men dat iemand afgeleid is of dat iemands aandacht afgeleid wordt door lawaai, zorgen of afleiding.

In logica en wiskunde wordt afleiden gebruikt om het proces van redeneren of concluderen aan te geven. Uit gegeven factoren of gegevens kan men afleiden wat volgt of wat waar is. De gerelateerde term voor de nagedachte uitdrukking van de afgeleide in calculus is de afgeleide, waar mogelijk de participiumvorm van afleiden in de context van functie- en differentiaalrekening.

In taalkunde verwijst men naar een afgeleid woord als een woord dat door afleiding van een basiswoord is gevormd, meestal door toevoeging van voor- of achtervoegsels of door samenstelling. Deze woordvorming is een van de belangrijkste processen in het beeld van de woordenschat.