Spieratrofie

Spieratrofie is een aandoening waarbij spiermassa en kracht afnemen doordat spiercellen krimpen onder invloed van onvoldoende stimulatie of onderliggende ziekten. Atrofie kan beperkt blijven tot een specifieke spiergroep of zich verspreiden over meerdere spieren. Het kan optreden bij immobilisatie, zenuwbeschadiging, spierziekten of systemische aandoeningen en gaat vaak gepaard met verminderde functionele capaciteit.

De belangrijkste oorzaken zijn disuse (niet belasten door bedrust of gips, langdurige sedentair gedrag), neurogene atrofie door letsel aan zenuwen of motorische neuronen, en myogene atrofie als gevolg van spierziekten. Daarnaast spelen systemische oorzaken een rol, zoals ouderdomsgerelateerde sarcopenie, voedingstekorten, kankergerelateerde cachexia en endocriene stoornissen (bijv. Cushing, hyperthyreoidisme). Atrofie kan lokaal voorkomen door gericht zenuwbeschadiging of eenzijdige belasting, of algemeen door aandoeningen die veel spieren aantasten.

Symptomen zijn onder meer progressieve spierzwakte, verlies van spiermassa en vermindering van kracht, wat leidt tot beperkingen in dagelijkse activiteiten. De diagnose gebeurt vanuit klinisch onderzoek en aanvullend onderzoek zoals metingen van spieromvang, beeldvorming (MRI, CT), elektromyografie (EMG) en soms spierbiopsie. Bloedonderzoek kan onderliggende oorzaken tonen, zoals ontstekingen of hormoonstoringen.

Behandeling richt zich op de onderliggende oorzaak en op behoud of herstel van spierfunctie. Belangrijke maatregelen zijn een revalidatieprogramma met gerichte krachttraining, mobilisatie en fysiotherapie, en voldoende voeding met voldoende eiwitten en calorieën. Soms kunnen medicamenteuze behandelingen of behandelingen voor de oorzaak nodig zijn. De prognose varieert: disuse-atrofie is vaak reversibel bij hernieuwde belasting, terwijl neurogene en myogene vormen langer behandeling en revalidatie vereisen en mogelijk minder volledig herstel toelaten. Preventie draait om regelmatige lichaamsbeweging en een evenwichtige voeding, vooral bij ouderen.