Gierigheid

Gierigheid is de neiging om bezit en rijkdom te vergaren en te behouden, vaak met een overdreven focus op geld, goederen of macht. In het dagelijkse taalgebruik verwijst het naar excessieve hebzucht die het welzijn van anderen miskent. Het begrip verschilt van zuinigheid of spaarzaamheid: die laatste wordt meestal positief gewaardeerd, terwijl gierigheid negatief wordt gezien.

Etymologisch gaat gierigheid terug op het woord gier, met het achtervoegsel -igheid waarmee een eigenschap wordt aangeduid. De term komt in veel talen voor met een vergelijkbare betekenis.

Psychologie en ethiek: gierigheid kan als persoonlijkheidskenmerk voorkomen en wordt in de sociale wetenschappen onderzocht als een vorm van aversie tegen verlies of als controleerbaar gedrag. In de zogeheten donkeren driehoek van persoonlijkheidskenmerken (narcisme, machiavellisme en psychopathie) kan hebzucht samengaan met manipulatie en een beperkt empathisch inzicht. Gierigheid kan leiden tot minder vertrouwen en verslechterde samenwerking.

Maatschappelijke en economische impact: op individueel niveau kan gierigheid relaties schaden; op maatschappelijk niveau kan het de economische efficiëntie ondermijnen, voor prijsdruk zorgen en ongelijkheid vergroten. Regels tegen misbruik, fraude en corruptie en beleid gericht op moreel bewustzijn en verantwoordelijkheid trachten excessieve gierigheid te beteugelen.

Culturele en religieuze perspectieven: vele tradities zien gierigheid als zonde of ondeugd, en pleiten tegelijk voor verantwoordelijk omgaan met middelen. Ethiek over gierigheid varieert van strenge veroordeling van hebzucht tot erkenning van ambitie als motor voor vernieuwing en welvaart.