efficiëntie

Efficiëntie is de mate waarin middelen – zoals tijd, geld, energie of grondstoffen – worden gebruikt om een gewenste output te produceren. Het woord verwijst naar het maximaliseren van output met zo min mogelijk verspilling. In publieke en economische debatten wordt vaak onderscheid gemaakt tussen efficiëntie en doeltreffendheid: efficiëntie beschrijft hoe efficiënt middelen worden ingezet, terwijl doeltreffendheid gaat over het bereiken van de gewenste doelen.

Er bestaan verschillende vormen van efficiëntie. Technische of operationele efficiëntie gaat over het leveren van output tegen de laagst mogelijke kosten of inspanning in een proces. Energie-efficiëntie meet de hoeveelheid bruikbare output per eenheid energie-input. Economische efficiëntie omvat onder meer productieve efficiëntie (producten worden geproduceerd tegen minimale kosten op een gegeven productie- of kostenlijn) en allocatieve efficiëntie (middelen worden toegewezen zodat de maatschappelijke welvaart maximaal is bij de gegeven voorkeuren).

Praktisch wordt efficiëntie vaak gemeten met ratio's zoals output gedeeld door input, kosten per eenheid, of energierendementen. Organisaties verbeteren efficiëntie via procesoptimalisatie, automatisering, lean-methodologie en betere logistiek. Beleidsmakers richten zich op energie- en grondstoffenefficiëntie door regelgeving, subsidies en standaarden, bijvoorbeeld voor apparaten en voertuigen.

Er zijn ook kanttekeningen: verhogen van efficiëntie kan soms leiden tot rebound-effecten waarbij besparingen uiteindelijk tot meer verbruik leiden. Daarom wordt efficiëntie vaak bediscussieerd naast doeltreffendheid en duurzaamheid.