doeltreffendheid

Doeltreffendheid is het vermogen of de mate waarin een interventie, beleid of project de beoogde doelen en gewenste effecten realiseert. In de evaluatie- en managementpraktijk verwijst doeltreffendheid naar de resultaten en impact van een initiatief in verhouding tot wat daarvoor is beoogd. Het gaat om wat er daadwerkelijk verandert als gevolg van de interventie, en niet alleen om welke activiteiten zijn uitgevoerd.

Kenmerken van doeltreffendheid zijn onder meer de mate waarin de gewenste effecten optreden, de omvang van die effecten en de duurzaamheid daarvan. Het vereist vaak het vaststellen van concrete indicatoren voor resultaten, het monitoren van uitkomsten en, waar mogelijk, het toeschrijven van veranderingen aan de interventie (attributie). Methoden die daarbij worden gebruikt omvatten monitoring en evaluaties, vaak ondersteund door een theorie van verandering of logframe en, indien mogelijk, experimenten of quasi-experimenten.

Doeltreffendheid staat in relatie tot, maar is onderscheidbaar van, andere begrippen zoals doelmatigheid en efficiëntie. Doeltreffendheid gaat over of de juiste effecten worden bereikt; doelmatigheid betreft de afweging tussen middelen en effecten en of middelen zodanig zijn ingezet dat de doelstellingen het beste worden bereikt. Kosteneffectiviteit en kostenefficiëntie voegen een economisch evaluatieperspectief toe, waarbij kosten en effectiviteit worden afgewogen.

Toepassingsgebieden zijn onder meer de publieke sector, gezondheidszorg, onderwijs en bedrijfsvoering. Het begrip wordt gebruikt om beleid en programma’s te beoordelen op hun vermogen om beoogde doelen daadwerkelijk te realiseren.