Aardlussen

Aardlussen zijn terrestrische crustaceanen behorend tot de orde Isopoda, suborde Oniscidea. Ze worden vaak wel pissebedden genoemd, maar zijn geen insecten en leven vooral in vochtige bodems en bladnesten. Aardlussen komen wereldwijd voor, vooral in gematigde en tropische klimaten, en ontstaan doorgaans in vochtige microhabitats zoals bladerdek, compost en onder stenen, schors of boomstammen.

Deze dieren hebben een dorsoventral flattened lichaam met zeven paar poten en een gepantserde exoskelet. De meeste soorten zijn relatief klein, van enkele millimeter tot een paar centimeter. Een veelvoorkomend kenmerk is het vermogen tot conglobatie: veel aardlussen kunnen zich tot een bolletje samenrollen als bescherming. Ze missen vlogen en hebben ademhalingsorganen die aangepast zijn aan een vochtige leefomgeving; hierdoor vermijden ze uitdroging.

Voeding en ecologie: aardlussen zijn detritivoren die voeden met vergaan plantaardig materiaal, schimmels en micro-organismen in de bodem. Door hun werk dragen ze bij aan afbraakprocessen en de voedingstoestand van de bodem. Ze dienen ook als prooi voor kleine vertebrate en ongewervelde roofdieren.

Voortplanting en levenscyclus: de meeste soorten planten zich seksueel voort. Nederlandse termen gebruiken vaak een vrouwelijke draagt een eieren- en larvenbroedzak (marsupium) onder de buik, waar de jongen uit komen en in de buurt van de ouder opgroeien tot minnaars. De juvenielen lijken in het begin op volwassenen.

Mens en milieu: aardlussen geven aanwijzingen over bodemvochtigheid en bodemgezondheid en komen soms voor in kassen of vochtige gebouwen. Ze vormen doorgaans geen ernstig menselijk probleem en worden vooral gewaardeerd als onderdeel van het bodemecosysteem. Zie ook pissebedden voor verwante terrestrische ongewervelde crustaceëen.