ontstaan

Ontstaan is een Nederlands woord dat het proces aanduidt waardoor iets het bestaan krijgt of zich ontwikkelt vanuit een eerdere toestand. Het kan zowel verwijzen naar natuurlijke verschijnselen als naar menselijke fenomenen zoals ideeën, instituties of talen. In het dagelijkse taalgebruik wordt ontstaan vaak gebruikt om het begin of de geboorte van iets nieuws te beschrijven en om aan te geven dat iets uit het niet-bestaan tevoorschijn komt.

Etymologie: het werkwoord ontstaat door samenstelling van ont- en staan; ont- geeft meestal begin, scheiding of verwijdering aan, en staan verwijst naar bestaand zijn. Daarmee betekent ontstaan letterlijk zoiets als 'uit het niet-bestaan beginnen te bestaan' of 'uit iets beginnen te staan'.

Toepassingsvelden: in de geologie spreekt men bijvoorbeeld over het ontstaan van bergen, gesteenten en aardlagen door processen als plaatbewegingen en vulkanische activiteit. In de biologie en evolutie gaat het om het ontstaan van soorten en van het leven, waarbij chemische stappen en reproductie tot organismen leiden. In de taalwetenschap en antropologie gaat het om het ontstaan van talen, schrijfsystemen en culturen. In bredere zin kan het ook betrekking hebben op het ontstaan van ideeën, organisaties of steden.

Verwante termen en nuance: ontstaan verwijst meestal naar het begin zelf; evolutie of ontwikkeling beschrijven hoe dit begin vervolgens in de loop van de tijd verandert en groeit. Zie ook oorsprong, genesis, vorming.