paresthesieën

Paresthesieën zijn abnormale zintuiglijke waarnemingen zoals tintelingen, prikken, branderigheid of gevoelloosheid in een of meerdere lichaamsdelen. Ze kunnen kortdurend optreden, bijvoorbeeld door langdurige druk op een zenuw of door koude, en kunnen ook chronisch zijn bij aandoeningen van zenuwen of het zenuwstelsel. Paresthesieën worden vaak beschreven als een sensorische storing die niet direct door een externe prikkel wordt veroorzaakt.

Oorzaken zijn onder meer zenuwcompressie (zoals carpaletunnelsyndroom of tarsale tunnel), zenuwbeschadiging door diabetes, alcoholgebruik of vitamine B12-tekort, en systemische ziekten zoals nieraandoeningen of leverziekten. Medicijnen (zoals sommige chemotherapieën of antiretrovirale middelen), auto-immuunontstekingen (bijvoorbeeld Guillain-Barré-syndroom) en aandoeningen van het centrale zenuwstelsel (zoals een beroerte of multiple sclerose) kunnen eveneens paresthesieën veroorzaken. Paresthesieën kunnen ook symptomatisch zijn voor perifere neuropathieën die symmetrisch optreden in handen en voeten (stocking-glove-distributie).

Diagnose wordt vastgesteld op basis van anamnese, neurologisch onderzoek en aanvullende onderzoeken zoals bloedtesten (glucose, vitamine B12, thyroidfunctie), zenuwgeleidingsonderzoek, en in sommige gevallen beeldvorming (MRI). Het doel is om een onderliggende oorzaak vast te stellen en uitsluiten te vergroten.

Behandeling richt zich op de oorzaak en het verlichten van klachten. Bij tijdelijke oorzaken is vaak geen specifieke behandeling nodig. Voor aanhoudende of ernstige paresthesieën kunnen medicatie tegen zenuwpijn (zoals gabapentinoïden of bepaalde antidepressiva), topische middelen, en fysiotherapie worden overwogen. In geval van tekortkomingen of ontsteking worden specifieke behandelingen gestart, zoals supplementen of immunomodulerende therapieën. Redenen tot spoedzorg zijn plotselinge, progressieve neurologische uitslagen of bijkomende zwakte.