Mengenelementen

Mengenelementen, ook wel macro-elementen genoemd, zijn mineralen die in relatief grote hoeveelheden door organismen nodig zijn voor een goede groei, ontwikkeling en functie. In de voedingswetenschap worden macronutriënten onderscheiden van micro-elementen (spoormineralen), die in veel lagere hoeveelheden vereist zijn. In sommige contexten worden koolstof, waterstof en zuurstof eveneens als bouwstenen van biomoleculen gezien, maar zij worden doorgaans niet in dezelfde categorie ondergebracht als mineralen voor voeding.

Bij mensen en dieren behoren tot de belangrijkste macromineralen calcium, fosfor, kalium, natrium, chloride, magnesium en zwavel. In planten komen naast deze elementen vaak stikstof, fosfor, kalium, calcium, magnesium en zwavel voor als essentiële macronutriënten. De exacte definities kunnen per vakgebied variëren, maar het kenmerk is dat deze elementen in grotere hoeveelheden nodig zijn dan sporenelementen.

De functies van mengenelementen zijn divers: calcium en fosfor zijn cruciaal voor botten en tanden en voor energieopslag; kalium, natrium en chloride regelen vloeistof- en elektrolytenbalans en zenuwgeleiding; magnesium is betrokken bij vele enzymreacties; zwavel speelt een rol in bepaalde aminozuren en vitaminen. Balans en opname zijn afhankelijk van factoren zoals dieet, fysiologie en bodem- of waterkwaliteit.

Bronnen voor mensen omvatten zuivelproducten, volle granen, vlees, groenten en zaden; voor planten zijn de beschikbaarheid en opname sterk beïnvloed door bodem-pH, organische stof en interacties met andere mineralen. Tekorten kunnen leiden tot groeiproblemen en functionele stoornissen; overschotten kunnen schadelijk zijn voor gezondheid of plantenwelzijn.