Medewerkercompetenties

Medewerkercompetenties verwijzen naar de vaardigheden, kennis en houdingen die een medewerker nodig heeft om effectief te functioneren in een functie en binnen een organisatie. Een competentie is doorgaans waarneembaar gedrag dat samen met resultaten kan worden gemeten. Competenties kunnen onderverdeeld worden in kennis en vaardigheden (wat je weet en kunt doen), en gedragscompetenties of houdingen (hoe je handelt, samenwerkt en omgaat met uitdagingen). Het onderscheid tussen functionele (technische) competenties en gedragscompetenties is gebruikelijk maar beide soorten zijn essentieel voor succesvolle prestaties.

Doel en gebruik: competenties vormen basis voor werving en selectie, functieontwerp en ontwikkelingsplanning. Ze helpen bij het formuleren van heldere functiedoelstellingen, beoordelingscriteria en selectievragen, en ondersteunen loopbaanplanning en trainingsprogramma's. Een goed geformuleerd competentieprofiel sluit aan bij de strategie van de organisatie en bij specifieke functies.

Typen en voorbeelden: kerncompetenties zijn algemeen relevante gedrags- en houdingskwaliteiten die in veel functies voorkomen, zoals communicatie, samenwerking en lerend vermogen. Functionele of technische competenties zijn vakgerichte kennis en kunde, zoals data-analyse of projectmanagement. Gedragscompetenties kunnen bijvoorbeeld klantgerichtheid, besluitvaardigheid en stressbestendigheid omvatten.

Identificatie en ontwikkeling: organisaties brengen competenties in kaart via functiebeschrijvingen, functieanalyse en competentiemodellen. Metingen vinden plaats via beoordelingen, competentie-zelfevaluaties, 360-graden feedback en werkproeven. Ontwikkeling vindt plaats door training, coaching, on-the-job leren en loopbaantrajecten. Een competentiematrix kan helpen bij matching tussen functie-eisen en medewerkerprofiel.

Uitdagingen en aandachtspunten: validiteit en betrouwbaarheid van metingen, bias in beoordelingen, privacy en ethische overwegingen, en de veranderende eisen van de arbeidsmarkt. Het voortdurend herzien van competenties en leerprogramma’s is nodig om relevant te blijven.