Extractierechten

Extractierechten zijn juridische bevoegdheden die iemand het recht geven om natuurlijke hulpbronnen die op of onder een bepaald terrein voorkomen daadwerkelijk te onttrekken of te winnen. In veel rechtsstelsels kunnen deze bronnen, zoals mineralen, fossiele brandstoffen, water of hout, eigendom of beheer zijn van de staat of van de eigenaar van de oppervlakte, maar kan een extractierecht als aparte aanspraak worden toegekend aan een bedrijf of persoon. Extractierechten worden doorgaans verleend via contractuele overeenkomsten, concessies, licenties of pachten en kennen een specifieke duur, reikwijdte en voorwaarden.

De vergunning of concessie bepaalt onder andere welke hulpbron mag worden gewonnen, op welke locaties, in welke hoeveelheden en voor welke tijdsduur. Vaak zijn er milieu- en veiligheidsvoorwaarden opgenomen, vereisten voor een exploitatie- of milieuplan, monitoring en restitutie of terugbouw van de omgeving. Ook kunnen verplichtingen bestaan ten aanzien van arbeid, rehabilitatie van terrein en omgang met waterbeheer.

Economische aspecten spelen een belangrijke rol: extractierechten brengen doorgaans betalingen met zich mee in de vorm van royalties, huur of belastingen, en kunnen inkomsten genereren voor de staat, de eigenaar van het oppervlak of beide, afhankelijk van de geldende regelgeving en contractuele afspraken. Beperkingen en toezicht zijn gebruikelijk, zodat schendingen kunnen leiden tot intrekking van de vergunning, boetes of andere sancties.

Extractierechten staan vaak los van eigendom van de grond zelf; in sommige jurisdicties ligt het eigendom van ondergrondse hulpbronnen bij de staat, terwijl andere systemen extractierechten separaat aan een vergunninghouder toekennen. Zie ook mineralenrecht, concessie, licentie en vergunning.