Humuslaag

Humuslaag is een organische laag aan het oppervlak van de bodem die rijk is aan gehumusteerde organische stof. Ze ontstaat uit volledig of gedeeltelijk afgebroken plantaardig en dierlijk materiaal en ligt meestal boven de minerale ondergrond. In veel bodemkundige systemen valt deze laag samen met wat men het O-horizon noemt.

Vorming en samenstelling: De humuslaag ontstaat door afbraak en humificatie van litter, strooisel en dierlijke resten onder invloed van bodemorganismen zoals bacteriën, schimmels en wormen. Ze bevat sterk gehumeerde organische stof, soms nog gedeeltelijke resten van bladeren en takken, en heeft doorgaans een donkerdere kleur dan de onderliggende laag.

Eigenschappen en functies: De humuslaag is meestal donkerbruin tot zwart, zacht en kruimelig. Hij heeft een hoog gehalte aan organische stof en een verhoogde waterretentie. Door de structuurondersteuning verbetert hij de bodemaggregaatvorming en infiltreert water beter. Humus levert voedingsstoffen via uitwisseling met cationen en fungeert als koolstofopslag, wat bijdraagt aan vruchtbaarheid en klimaatbestendigheid.

Variatie en beheer: De aanwezigheid en dikte van de humuslaag variëren met klimaat, vegetatie en landbeheer. In bossen en vochtige klimaten kan hij aanzienlijk dikker zijn dan in intensief bewerkte landbouwgronden. Behoud of herstel van de humuslaag is een doel van duurzaam bodembeheer, bijvoorbeeld door minimale tilling en toevoeging van organische stof.

Relatie met andere lagen: De humuslaag onderscheidt zich van de strooisellaag door de hogere mate van humusvorming; hij kan in sommige gevallen samenhangen met de bovenliggende minerale horizon. In bodemclassificaties wordt hij vaak aangeduid als de O- of humuslaag.