aanwezigheid

Aanwezigheid is een begrip uit het Nederlands dat verwijst naar de toestand waarin iemand of iets aanwezig is. Het kan slaan op de fysieke aanwezigheid in een ruimte, de deelname aan een gebeurtenis of bijeenkomst, of de aanwezigheid van een object, fenomeen of databestand in een context. In bredere zin kan aanwezigheid ook betekenen bestaan of beschikbaarheid op een bepaald moment. De term ontstaat uit het bijvoeglijk naamwoord aanwezig en het suffix -heid dat een abstracte toestand uitdrukt.

Een van de belangrijkste toepassingen ligt in het registreren van opkomst en deelname. In het onderwijs wordt aanwezigheid van leerlingen vaak als basis voor verzuimregistratie gebruikt; in organisaties en bij evenementen helpt aanwezigheidsregistratie bij planning, payroll en logistiek. Ook in de gezondheidszorg en bij openbare instellingen speelt aanwezigheid een rol bij toezicht en dienstverlening.

In digitale en moderne contexten spreekt men over digitale aanwezigheid of presence. Dit verwijst naar de zichtbaarheid of beschikbaarheid van mensen of systemen in online omgevingen, zoals videobelruimtes, chatapplicaties of IoT-systemen die aanwezigheid detecteren. Filosofisch en fenomenologisch kan aanwezigheid ook verwijzen naar hoe iets waargenomen of ervaren wordt, in tegenstelling tot afwezigheid.

Synoniemen en verwante begrippen zijn onder meer aanwezig zijn, aanwezigheidsplicht (wanneer van toepassing), en afwezigheid als tegengestelde term. De exacte betekenis van aanwezigheid hangt thus af van de context en het toepassingsgebied.