Foutpositief

Foutpositief is een uitkomst van een test waarbij de test aangeeft dat een eigenschap of aandoening aanwezig is, terwijl die er in werkelijkheid niet is. In de statistiek wordt dit ook wel een type I-fout genoemd: het onterecht verwerpen van een ware nulhypothese. Het tegenovergestelde is het foutnegatief (type II-fout).

Bij medische diagnostiek en screenings hangen de kansen van foutpositieven samen met de testkenmerken. De foutpositieve kans, vaak uitgedrukt als de foutpositiviteit of 1 minus de specificiteit, geeft aan hoe vaak de test onterecht positief is bij mensen zonder de aandoening. De positieve voorspellende waarde (PPV) geeft de kans dat iemand die positief test ook daadwerkelijk de aandoening heeft; de PPV hangt sterk af van de prevalentie van de ziekte in de geteste populatie.

Foutpositieven kunnen leiden tot onnodig vervolgonderzoek, angst en ongewenste behandeling, vooral in screeningsprogramma’s, waar veel positieve uitkomsten kunnen voorkomen bij een lage prevalentie. Ook in informatica, kwaliteitscontrole en beveiligingsscreening spelen foutpositieven een rol en kunnen ze operationele kosten en inefficiëntie veroorzaken.

Oplossingen om foutpositieven te beperken bestaan uit het verhogen van specificiteit, het aanpassen van drempels, en het inzetten van bevestigende tests of meerdere onafhankelijk tests. Bayesianische benaderingen en likelihood ratios helpen bij de interpretatie van een positieve uitslag door rekening te houden met de voor- enachtergrondenkansen en de testkenmerken.

Samengevat verwijst foutpositief naar een positieve testuitslag die geen werkelijk aanwezige eigenschap weerspiegelt, wat in geneeskunde, statistiek, informatica en screening relevante implicaties heeft. Oplossingen richten zich op betere testkenmerken en gerichte bevestiging.