urinedichtheid

Urinedichtheid, ook wel urine-specific gravity (USG) genoemd, is een maat voor de densiteit van urine ten opzichte van water. Het geeft aan hoeveel opgeloste deeltjes erin aanwezig zijn en is daardoor een indicator voor de concentratie van urine. De dichtheid wordt beïnvloed door de hoeveelheid zouten, urea, glucose en andere opgeloste stoffen en is sterk afhankelijk van de vochttoestand van de persoon.

Meetmethoden en referentiewaarden. Urinedichtheid kan worden bepaald met een refractometer of een urinometer, maar ook op een dipstick mogelijk door benadering. De meting gebeurt meestal bij kamertemperatuur of met correctie voor temperatuur. Bij volwassenen ligt de normale reeks doorgaans ruwweg tussen 1.005 en 1.030. Kinderen kunnen marginale variaties laten zien. Een waarde kan zowel afhankelijk zijn van hydratatie als van de maximale concentratiecapaciteit van de nieren.

Interpretatie en klinische betekenis. Een hoge urinedichtheid wijst meestal op geconcentreerde urine en kan ontstaan door uitdroging, maar ook bij aandoeningen die leiden tot toegenomen uitscheiding van opgeloste stoffen (bijvoorbeeld glycosurie of proteïnurie) of bij gebruik van bepaalde medicatie. Een lage dichtheid duidt op verdunde urine en kan voorkomen bij overmatige vochtinname, diuretica, diabetes insipidus of ernstig nierfalen waarbij het concentratievermogen afneemt. USG wordt vaak gebruikt om vochtbalans en nierconcentratievermogen te beoordelen en kan aanvullende informatie geven bij polyurie, oligurie en andere renale of endocriene aandoeningen.

Factoren en beperkingen. USG is beïnvloed door hydratatietoestand, dieet (zout, eiwitten), glucose en uree in de urine, leeftijd en de algehele nieregeling. De interpretatie moet altijd in samenhang met klinische gegevens, osmolaliteit en creatinine worden gemaakt voor een robuuste evaluatie.