temperatuurlaag

Een temperatuurlaag is een gedeelte van een vloeistof of gas waarin de temperatuur relatief homogeen is of waarin een kenmerkende temperatuurgradiënt optreedt ten opzichte van omliggende delen. De duidelijk afgebakende laag ontstaat doorgaans doordat temperatuur- en dichtheidsverschillen leiden tot stabiliteit of scheiding, waardoor menging beperkt kan plaatsvinden.

In de atmosfeer komen verschillende temperatuurlagen voor. De troposfeer, de laag waar het weer zich afspeelt, laat normaal gesproken een afname van temperatuur met hoogte zien. Boven de troposfeer ligt de stratosfeer, waarin de temperatuur juist toeneemt met hoogte door absorptie van zonlicht door ozon. Tussen deze lagen bevindt zich de tropopauze, een grensvlak waar de temperatuurkenmerken veranderen. Dynamics zoals temperatuurinvloeden en inversies kunnen lokale temperatuurlagen vormen die de convectie en weersystemen beïnvloeden.

In de oceaan bestaan temperatuurlagen vaak als gevolg van warmte van de zon en verticale menging. Een warme oppervlaktelaag zit boven een koudere onderlaag, met een scherpe tempratuurgradiënt in de thermocline. In gematigde klimaten ontstaat vooral in de zomer een duidelijke thermische stratificatie; in de winter kan verticale mixing de lagen verbreken. Deze lagen bepalen de biologische productiviteit, zuurstofvoorziening en de migratie van mariene organismen.

Oorzaken van temperatuurlagen zijn onder meer variaties in stralingsinbreng, warmteverlies aan de omgeving, windsnelheid en turbulente menging. De aanwezigheid van temperatuurlagen beïnvloedt weer- en klimaatprocessen, biogeochemische cycli en de werking van modellensystemen. Metingen gebeuren via temperatuurprofielen met sondes (CTD), weerballonnen en satellietdata.

---