gesproken

Gesproken is het voltooid deelwoord van het Nederlandse werkwoord spreken. Het wordt gebruikt om samengestelde tijden te vormen met hebben, zoals ik heb gesproken en wij hebben gesproken, en in passieve constructies met worden of zijn: Het is door de docent gesproken; het wordt door de docent gesproken. Daarnaast kan gesproken als bijvoeglijk naamwoord dienen om aan te geven dat iets in gesproken vorm bestaat of gebeurt, in tegenstelling tot geschreven. Voorbeelden zijn gesproken taal, gesproken woorden en een gesproken tekst.

In taalwetenschap en dagelijks taalgebruik wordt gesproken vooral gebruikt om het verschil tussen wat mondeling wordt uitgedrukt en wat schriftelijk is vastgelegd te markeren. De uitdrukking gesproken taal verwijst naar de vormen van taal die mensen produceren bij het spreken, terwijl geschreven taal verwijst naar wat is opgeschreven. Het onderscheid komt terug in onderwijs, vertaling en transcripts, waarin gesproken tekst soms wordt omgezet naar geschreven (transcriptie) of in omgekeerde richting wordt gebruikt als bron voor interpretatie.

Etymologie en verwante termen: gesproken is een samengesteld deelwoord met het voorvoegsel ge- uit de stam spreken. Het is gerelateerd aan het Duitse gesprochen en het Engelse spoken, die dezelfde wortel delen. In moderne Nederlandse spelling blijft gesproken de standaard vorm van het voltooid deelwoord, en wordt het zowel in grammaticale als in descriptieve uitdrukkingen gebruikt.