ongebruikelijke

Ongebruikelijke is een Nederlands bijvoeglijk naamwoord dat betekenis heeft als ongewoon, zeldzaam of niet gebruikelijk in een bepaalde context. Het beschrijft dingen, gebeurtenissen of gedragingen die afwijken van wat normaal of verwacht is. De woordvorm benadrukt meestal dat iets afwijkt van de gangbare praktijk of van wat vaak gebeurt.

Etymologie en verwant taalgebruik: ongebruikelijk is opgebouwd uit de woorden on- (niet) en gebruiklijk (gebruiken, wat gebruik of gewoonte betekent), met de suffix -elijk om een eigenschap uit te drukken. Daarmee ontstaat de betekenis “niet gebruikelijk” of “niet in de reguliere praktijk”. Het tegenovergestelde is gebruikelijk of gewoon, en in die zin is ongebruikelijk een antoniem van gebruikelijk.

Grammatica en variatie: in het Nederlands verandert ongebruikelijk in de vorm ongebruikelijke wanneer het wordt aangepast aan een zelfstandig naamwoord in de bepaalde vorm of meervoud, bijvoorbeeld de ongebruikelijke situatie of de ongebruikelijke ideeën. De basisvorm ongebruikelijk komt voor als het adjectief vóór een zelfstandig naamwoord staat zonder extra aanpassing, of in gevallen waarin de grammaticale regels geen extra suffix vereisen. Daarnaast kan men ook vaker in twee woorden schrijven: niet gebruikelijk.

Gebruik in zinnen: Het is een geschikt woord om uitzonderlijke of verrassende kenmerken te beschrijven, zoals “Het was een ongebruikelijke reactie op het nieuws” of “De ongebruikelijke kleur van de zonsopgang trok ieders aandacht.” Het woord verschijnt zowel in geschreven als gesproken taal en wordt vaak gebruikt in nieuws, beschrijvende teksten en analyses.

Zie ook: gebruikelijk, niet gebruikelijk, ongebruikelijkheid.