afwijken

Afwijken is een Nederlands werkwoord dat betekent buiten een vastgestelde norm, verwachting, plan of route te treden. Het verwijst naar het bewegen van de door een regel of schema opgelegde richting naar een andere koers. De gebruiksconstructie is meestal afwijken van iets, bijvoorbeeld afwijken van de regels, afwijken van het plan of afwijken van een route.

In praktische zin kan afwijken zowel een fysieke handeling zijn, zoals een voertuig dat afwijkt van de voorgeschreven rijbaan, als een figelijke aantijging, bijvoorbeeld wanneer een project afwijkt van de oorspronkelijke planning of wanneer een uitkomst afwijkt van de verwachting. De bijbehorende zelfstandige vorm is afwijking (deviation) en het bijvoeglijk naamwoord afwijkend (deviating).

In statistiek en data-analyse wordt gesproken van waarden die afwijken van een referentiewaarde of verwachting; termen als afwijking of residuën worden gebruikt om deze variatie te beschrijven. In beleid, bedrijfsvoering of projectmanagement kan afwijken leiden tot analyse en uitleg over variatie ten opzichte van doelstellingen of regels.

Etymologie: afwijken is samengesteld uit het voorvoegsel af- en het werkwoord wijken (zich bewegen, afwijken). Verwante termen zijn afwijking, afwijkend en afwijken van.