opgebouwd

Opgebouwd is het voltooid deelwoord van het Nederlandse werkwoord opbouwen. Het betekende oorspronkelijk “iets bouwen” of “Iets laten ontstaan door opeenvolgend bouwen”, maar heeft sinds de middeleeuwen ook de betekenis van “gecreëerd, ontwikkeld of opgebouwd over een periode”. Het kan zowel letterlijk verwijzen naar fysieke constructie als figuurlijke constructies zoals infrastructuur, netwerken of reputaties.

In gebruik is opgebouwd een separabel werkwoord: het participium wordt gebruikt in combinatie met de hulpwerkwoorden hebben of zijn, afhankelijk van de context. Daarnaast kan opgebouwd fungeren als bijvoeglijk naamwoord, bijvoorbeeld in uitdrukkingen als een opgebouwde wijk of een opgebouwde reputatie, waarin het aangeeft dat iets in de loop der tijd is ontwikkeld of opgebouwd.

Opgebouwd komt veelvuldig voor in bouw- en stedenbouwkundige contexten, zoals de opbouw van gebouwen, infrastructuur of steden na verwoesting of verandering. Ook in economische en sociale contexten wordt het gebruikt: een opbouw van een markt, een opbouw van relaties of een opbouw van zelfvertrouwen. Het woord benadrukt geleidelijke ontwikkeling en voltooiing, in tegenstelling tot een eenmalige handeling.

Zie ook relevante termen als opbouwen, bouwen, en opzet. Gerelateerde concepten betreffen zowel fysieke constructie als mentale of maatschappelijke groei. In de taalpraktijk wordt opgebouwd vaak gekozen om de aandacht te leggen op de totstandkoming en ontwikkeling die tot het huidige resultaat heeft geleid.