medicijnresten

Medicijnresten zijn farmaceutische stoffen en hun metabolieten die na gebruik in mensen of dieren achterblijven in het milieu en in voedselketens. Ze kunnen voorkomen in oppervlaktewater, grondwater, bodem en soms in vis of veevoer. De concentraties zijn doorgaans laag, maar langdurige blootstelling en combinatie van verschillende stoffen kunnen effecten hebben op organismen en mogelijk ook op de menselijke gezondheid.

Oorzaken vormen onder meer uitscheiding via urine en faeces, afvoer van huishoudelijk afvalwater en zorginstellingen, lozingen uit de farmaceutische industrie, en uitspoeling uit landbouwgrond door meststoffen. Onjuiste verwijdering van ongebruikte medicijnen draagt daarnaast bij aan de aanwezigheid van medicijnresten in het milieu.

Milieu- en gezondheidsaspecten: medicijnresten kunnen hormoonachtige stoffen milieueffecten hebben op dieren en planten, en antibiotica kunnen bijdragen aan antimicrobial resistance. Voor mensen vormen de gevonden concentraties in drinkwater meestal een laag risico, maar er bestaan onzekerheden over langetermijneffecten en combinatie-effecten.

Detectie en regelgeving: detectie gebeurt met geavanceerde analyses zoals LC-MS/MS en via milieumonitoringprogramma’s. Regelgeving varieert per land; in de Europese Unie worden sommige farmaceutische stoffen als prioritaire zorg beschouwd in het kader van water, en voor drinkwater bestaan normen voor een beperkt aantal stoffen.

Mitigatie en beheer: maatregelen omvatten betere afvoer en zuivering van afvalwater (gevorderde behandelings- en filtratietechnieken), strengere naleving bij productie en distributie, correcte verwijdering van ongebruikte medicijnen, en verantwoord antibioticagebruik in de gezondheidszorg en veehouderij.

Voorbeelden: geneesmiddelen zoals ciprofloxacin (antibioticum), ibuprofen en paracetamol (pijnstillers), estradiol (hormoon) en fluoxetine (antidepressivum).