Vraagoverschot

Vraagoverschot is in de economie de situatie waarbij bij een gegeven prijs de gevraagde hoeveelheid van een goed groter is dan de aangeboden hoeveelheid. Het resulteert in een tekort op de markt en geeft aan dat de prijs op dat moment te laag is om de markt in evenwicht te brengen (waar vraag en aanbod elkaar ontmoeten).

Oorzaken van een vraagoverschot kunnen onder meer zijn: de prijs is vastgesteld of gedrukt door een prijsplafond of andere regelgeving; plotselinge stijging in de vraag door gunstige omstandigheden of gebrek aan substituten; beperkte productiecapaciteit of logistieke beperkingen die de levering verhinderen; en tijdsgebonden verschuivingen zoals seizoensgebonden vraag. Een vraagoverschot kan ook ontstaan wanneer het aanbod niet snel genoeg kan reageren op veranderingen in de vraag.

Gevolgen en mechanisme: bij een bestaand prijsniveau hoger dan het initiële markt-evenwicht zal de voortdurende vraagconcentratie leiden tot krapte, wachttijden en mogelijk toename van prijzen. In korte termijn markten kan er door rationering, wachtlijsten of prijsdiscriminatie worden geprobeerd de schaarste te verdelen. Bij aanhoudende tekorten kunnen zwarte-markten en kwaliteits- of informatieverstoringen optreden. Op langere termijn kan de situatie worden opgelost door prijsstijgingen die de vraag verlagen en/of investeringen in uitbreiding van aanbod.

Relatie tot beleidsopties: prijsmechanismen en uitbreiding van productie of substitutie zijn gebruikelijke middelen om een vraagoverschot te verhelpen. In gevallen met prijsplafonds of inadequaat aanbod kan beleid gericht zijn op stimulering van productie, import of efficiënter toewijzingsregelingen.