marktevenwicht

Marktevenwicht is in de economische theorie het punt waarop de gevraagde hoeveelheid van een goed gelijk is aan de aangeboden hoeveelheid. Op dit punt bestaan er een evenwichtshoeveelheid Q en een evenwichtprijs P. In een eenvoudige competitieve markt ontstaan P en Q waar de vraagfunctie D(p) en de aanbodfunctie S(p) elkaar snijden: D(P) = S(P) = Q.

Wanneer de marktprijs boven P ligt, ontstaat er een overschot (surplus); aanbieders kunnen niet al hun goederen verkopen en de prijs neigt te dalen totdat P weer wordt bereikt. Bij een prijs onder P ontstaat een tekort (shortage); kopers concurreren om het beperkte aanbod, waardoor de prijs stijgt tot het evenwicht. Het prijsmechanisme trekt zo uiteindelijk terug naar het evenwicht.

Het evenwicht wordt bepaald door de functies vraag en aanbod: de vraag daalt bij stijgende prijs, de aanbod stijgt bij stijgende prijs. Grafisch wordt het marktevenwicht bereikt bij het kruispunt van de vraag- en aanbodkrommen, wat leidt tot een prijs P en bijbehorende hoeveelheid Q.

Veranderingen in omstandigheden die vraag of aanbod beïnvloeden verschuiven de respectieve functies en leiden tot een nieuw marktevenwicht met een mogelijk hogere of lagere prijs en hoeveelheid. Voorbeelden zijn veranderingen in inkomen, prijzen van substituten, technologische vooruitgang, inputprijzen en verwachtingen over de toekomst.

Kritiek en beperkingen: het concept gaat uit van perfecte concurrentie, volledige informatie en geen externe effecten. In de praktijk kunnen fricties, marktmacht, transactiekosten en externe effecten marktevenwicht afwijken of tijdelijk afwezig zijn, waardoor allocatie en prijzen niet optimaal zijn.