Trapafzetting

Trapafzetting is het proces waarbij deeltjes, ionen of moleculen worden opgevangen en accumuleren op een oppervlak of in een materiaal, zodat ze uit een omringende vloeistof of gasfase worden verwijderd of vastgehouden. Het begrip wordt gebruikt in milieuwetenschappen, geologie en chemie om retentie en depositie van stoffen te beschrijven.

Mechanismen

Trapafzetting kan door verschillende mechanismen plaatsvinden. Fysieke filtratie werkt via filtratie, impaction en onderschepping door een poreus medium. Diffusie-gedreven afzetting treedt op bij nanoschaal deeltjes die zich langs concentratie- of potentiaalgradiënten bewegen en op oppervlaktes terechtkomen. Adsorptie, zowel fysische (van der Waalskrachten, elektrostatica) als chemische bindingen, kan deeltjes of ionen aan oppervlakken binden. Chemische neerslag of precipitatie kan eveneens leiden tot trapafzetting wanneer onoplosbare verbindingen ontstaan. In poreuze media kan capillaire werking bijdragen aan de lokalisatie van opgeloste stoffen.

Toepassings- en contexten

In natuurlijke systemen vindt trapafzetting plaats in sedimenten, bodemlagen en aquifers, waar mineralen en organische stof stoffen vasthouden. In technologische systemen speelt trapafzetting een rol bij waterbehandeling (filters, actieve kool, membranen) en in luchtfiltratie of pollutantenretentie. In de atmosfeer kunnen deeltjes op oppervlakken condenseren en zo verder transport belemmeren.

Factoren en effect

De snelheid en efficiëntie van trapafzetting hangen af van de deeltjesgrootte, oppervlaktestructuur, lading, pH, temperatuur en de aanwezigheid van concurrenten in de vloeistof. Veranderingen in condities kunnen leiden tot remobilisatie of herverdeling van de gevangen stoffen.

Zie ook

Deposition, adsorptie, filtratie, retentie in bodem en aquifer.