Olieën

Olieën zijn vloeibare vetachtige stoffen die bestaan uit triglyceriden van vetzuren. Ze komen voor in planten, dieren en minerale bronnen en worden op grote schaal toegepast in voeding, industrie en medicijnen. In het Nederlands wordt vaak een scheiding gemaakt tussen eetbare olieën, essentiële olieën en minerale olieën.

Eetbare olieën omvatten plantaardige olieën zoals olijfolie, koolzaadolie, zonnebloemolie, sojaolie, rijstolie, kokosolie en palmolie. Dierlijke eetolieën bestaan onder meer uit visolie. Essentiële olieën zijn geconcentreerde aromatische oliën gewonnen uit planten en worden gebruikt in parfums, aromatherapie en smaakstoffen; ze dienen doorgaans niet als vervanging voor kookolie.

Productie en verwerking: olieën worden doorgaans geperst uit zaden, pitten of vruchten, en sommige materialen ondergaan oplosmiddelextractie. Na extractie volgen raffinageprocessen zoals neutralisatie (verwijderen van vrije vetzuren), bleking (verwijderen van pigmenten) en deodorisatie (neutraliseren geur en smaak). Dit vergroot stabiliteit, kleur en houdbaarheid.

Toepassingen en gezondheid: olieën dienen als voedsel voor koken en bakken, als dressings en smaakstoffen. Ze worden ook gebruikt voor biodiesel, cosmetica en industriële smeermiddelen. De vetzuursamenstelling (verzadigd versus onverzadigd, enkelvoudig- en meervoudig onverzadigd) beïnvloedt smaak, textuur en gezondheidseffecten. Duurzaamheid speelt een rol bij de selectie, bijvoorbeeld bij palmolie.

Opslag en veiligheid: bewaar olieën koel, donker en afgesloten om oxidatie en rancidity te voorkomen. Ongesloten of lang bewaarde olieën verliezen kwaliteit en kunnen rijpings- of oxidatiegeuren ontwikkelen.