Fecunditeit

Fecunditeit is de biologische capaciteit van een individu of een koppels om voort te planten en een zwangerschap te bereiken onder gunstige omstandigheden. In de mens verwijst het begrip doorgaans naar wat iemand biologisch in staat is te verwezenlijken, los van keuzes, gedrag of maatschappelijke omstandigheden. In de literatuur wordt vaak onderscheid gemaakt tussen fecunditeit, fecundabiliteit en fertiliteit: fecunditeit duidt op de capaciteit om zwanger te raken en te dragen; fecundabiliteit is de kans op conceptie per menstruatiecyclus; fertiliteit verwijst naar het werkelijke aantal geboorten in een populatie.

Fecunditeit wordt beïnvloed door talrijke factoren, waaronder leeftijd, gezondheid en levensstijl, evenals aandoeningen van de voortplantingsorganen. Bij vrouwen neemt de vruchtbaarheidsactiviteit af met de leeftijd, mede door een dalende ovariële reserve en hormonale veranderingen. Bij mannen kan de zaadkwaliteit variëren door leeftijd, gezondheid en leefstijl; de afname is doorgaans minder abrupt. Overige factoren die invloed hebben zijn onder meer body mass index, roken, alcohol- en drugsgebruik, voeding, chronische ziekten en blootstelling aan toxines.

Aandoeningen die de fecunditeit kunnen verminderen zijn onder meer anovulatie (bijvoorbeeld bij PCOS), endometriose, tubale obstructie en zaadkwaliteitstoornissen. Infecties van de voortplantingswegen en eerdere operaties kunnen eveneens een rol spelen. Medische behandelingen, chirurgie en bepaalde medicijnen kunnen fecunditeit beïnvloeden, afhankelijk van de aard van de aandoening en de behandeling.

Metingen van fecunditeit in onderzoek gebeuren vaak via tijd-tot-zwangerschap (TTP) of via klinische evaluatie van infertility. Infertiliteit wordt meestal gedefinieerd als het onvermogen om zwanger te raken na een bepaald periode van regelmatige onbeschermde seksuele activiteit. In bredere bevolkingssituaties speelt ook de beschikbaarheid van vruchtbaarheidszorg en reproductieve technologie een rol in de uiteindelijke voortplantingsresultaten.

Samengevat verwijst fecunditeit naar de biologische capaciteit tot voortplanting, terwijl daadwerkelijke concepties en geboorten ook worden beïnvloed door sociale, economische en medische factoren.