Typen verwaarlozing worden meestal onderscheiden als lichamelijke verwaarlozing, emotionele verwaarlozing, medische verwaarlozing, en onderwijsverwaarlozing. Lichamelijke verwaarlozing houdt in dat basisnoden zoals voeding, kleding, onderdak en hygiëne niet adequaat worden voorzien. Emotionele verwaarlozing betreft gebrek aan responsieve zorg en voldoende emotionele stimulatie. Medische verwaarlozing gaat over het niet opvolgen van noodzakelijke medische behandelingen of medicatie. Onderwijsverwaarlozing verwijst naar onvoldoende betrokkenheid bij school of leerondersteuning. Ook bij ouderen en andere kwetsbare volwassenen kan sprake zijn van verwaarlozing, bijvoorbeeld bij gebrek aan hulp bij dagelijkse activiteiten of medicijnbeheer.
Signalen van verwaarlozing zijn onder andere achterblijvende lichamelijke gezondheid en gewicht, onhygiënische huisvesting, onvoldoende verzorging, chronisch ziekteverzuim of leerachterstanden, sociaal isolement en gebrek aan stabiele dagelijkse routines. Deze signalen kunnen verward raken met andere problematiek, waardoor zorgvuldige beoordeling nodig is.
Oorzaken en risicofactoren zijn onder meer armoede en instabiele leefomstandigheden, beperkte toegang tot gezondheidszorg en onderwijs, sociale isolatie, psychische aandoeningen, verslavingen en ontoereikende informele ondersteuning. Verwaarlozing ontstaat vaak door een combinatie van factoren en kan worden bestendigd door structurele omgevingskenmerken zoals ontoereikende huisvesting en gebrek aan formele hulp.
Gevolgen kunnen variëren van lichamelijke achteruitgang en ondervoeding tot psychische stress, angst en depressie. Bij kinderen kunnen ontwikkelingsproblemen, leerachterstanden en gedragsproblemen ontstaan; bij ouderen kan verzwakte gezondheid en verminderde zelfredzaamheid optreden. Preventie en interventie richten zich op vroege signalering, ondersteuning aan ouders en verzorgers, toegang tot onderwijs en gezondheidszorg, maatschappelijke en huisvestingszorg, en samenwerking tussen professionals om riskante situaties tijdig te bemerken en aan te pakken.