subcutaan

Subcutaan verwijst naar het weefsel onder de huid, de onderhuid of subcutis. Het ligt tussen de lederhuid en de onderliggende fascia en bestaat voornamelijk uit vetweefsel en los bindweefsel, met talrijke bloed- en lymfevaten. De belangrijkste functies zijn isolatie, energieopslag en schokdemping, en het speelt een rol bij de vormgeving en bescherming van onderliggende structuren. De dikte van het subcutaan weefsel varieert sterk per locatie op het lichaam en met factoren zoals lichaamsvet, leeftijd en geslacht.

Medisch gezien is subcutaan vooral bekend als plaats voor injecties en implantaten. In de subcutane ruimte wordt medicatie toegediend via injectie of via langwerkende reservoirs; absorptiesnelheid is doorgaans langzamer dan bij intramusculaire toediening doordat de bloedtoevoer in dit weefsel minder is. Gebruikelijke injectieplaatsen zijn de buik (uitgezonderd de navelregio), de bovenarmen, de dijen en soms de bil. De gekozen hoek en naaldlengte hangen af van de hoeveelheid vetweefsel en de te behandelen stof; bij voldoende subcutaan weefsel volstaat vaak een rechte hoek van 90 graden, bij dunne patiënten kan 45 graden worden toegepast. Herhaalde toediening op dezelfde plek kan leiden tot irritatie of lipodystrofie.

Naast routinematige injecties zijn ook subcutane implantaten en langwerkende medicijnreservoirs mogelijk, bijvoorbeeld anticonceptie-implantaten of langdurige antistoffen. Veranderingen in het subcutaan weefsel, zoals lipohypertrofie of lipoatrofie, kunnen de opname van medicijnen beïnvloeden en bijwerkingen veroorzaken. De term subcutaan wordt ook toegepast bij andere procedures die onder de huid plaatsvinden, zoals subcutane infusies of toediening van medicijnen via pijnloze naaldmethoden.