onverschilligheid

Onverschilligheid is een Nederlands begrip voor een gebrek aan belangstelling, zorg of betrokkenheid bij andere mensen, gebeurtenissen of maatschappelijke kwesties. Het suggereert meestal een passieve, emotionele afstand of ongevoeligheid, eerder dan actieve vijandigheid of kritiek. In dagelijkse taal wordt het vaak gebruikt om een houding te beschrijven waarin iemand geen aandacht toont voor leed, ontwikkelingen of problemen.

Het woord is samengesteld uit het voorvoegsel on- en het adjectief verschillig, met het achtervoegsel -heid om er een zelfstandig naamwoord van te maken. De term verschijnt in het Nederlands in verschillende vormen en wordt zowel in informeel als in formeel taalgebruik aangetroffen om een houding van minder gevoelde zorg te benoemen.

Onverschilligheid kan zich onderscheiden van klinische apathie. Apathie verwijst doorgaans naar een langdurige toestand van gebrek aan emoties of motivatie die medisch of psychologisch overtuigend kan zijn, terwijl onverschilligheid in sociale interacties vaak contextafhankelijk is en kan voortvloeien uit cynisme, vermoeidheid of overbelasting.

In sociologie en psychologie wordt onverschilligheid vaak besproken in relatie tot groepsdynamiek en publieke betrokkenheid. Het kan een factor zijn in het bystander effect, waarbij mensen minder geneigd zijn te handelen wanneer anderen aanwezig zijn. Daarnaast kan het voortkomen uit culturele normen die persoonlijke verantwoordelijkheid beperken of uit waarneming van zwakke effectiviteit.

Oorzaken variëren van burnout en irritatie tot informatie-overload en gebrek aan empathie. Gevolgen kunnen onder meer verminderde maatschappelijke solidariteit, tragere besluitvorming en beperkte respons op urgente problemen zijn.

Zie ook: apathie, empathie, maatschappelijke betrokkenheid, cynisme, bystander effect.