foutsituaties

Foutsituaties is een aanduiding voor omstandigheden waarin een fout optreedt of de werking afwijkt van het gewenste, met mogelijk schade of risico's voor personen, systemen of processen. Het begrip wordt in verschillende vakgebieden gebruikt, zoals techniek, gezondheidszorg, verkeer en bedrijfsvoering, en omvat zowel menselijke fouten als foutieve of ontbrekende systemen.

Typen foutsituaties kunnen onder meer bestaan uit fouten in de uitvoering door mensen (menselijke fout), technische defecten (hardware- of softwarestoringen), organisatorische tekortkomingen (slechte procedures of gebrek aan training) en omgevingsfactoren (externe invloeden). Daarnaast onderscheidt men vaak near-misses, incidenten en ongevallen, afhankelijk van de ernst en de daadwerkelijk opgetreden schade.

Oorzaken van foutsituaties zijn vaak gelaagd: latent velden in het systeem, onduidelijke instructies, onvoldoende onderhoud, menselijke factoren of verkeerde veronderstellingen. Foutsituaties kunnen leiden tot verstoorde processen, veiligheidsincidenten, financiële verliezen of reputatieschade.

Om foutsituaties te beheersen, worden incidenten geregistreerd, oorzaakanalyses uitgevoerd (root cause analysis), en maatregelen doorgevoerd zoals checklists, redundantie, failsafe-ontwerp, training en betere monitoring. In risicomanagement en veiligheidskunde wordt vaker gesproken over het identificeren en verkleinen van kwetsbaarheden voordat ze leiden tot incidenten.

Voorbeelden: in softwareontwikkeling door een bug die data corrupt maakt; in de gezondheidszorg door medicatiefouten; in het verkeer door misinterpretatie van verkeerssignalen; in productie door kwaliteitsfouten. De impact kan variëren van geringe vertraging tot ernstige schade of verlies.

Zie ook: fout, incidentmanagement, veiligheidskunde, risicomanagement.