cellebestandeler

Cellebestandelen is de verzamelnaam voor de onderdelen waaruit cellen bestaan. Bij eukaryote cellen bestaan ze uit celorganellen met specifieke functies, het cytoplasma (cytosol en cytoskelet) en de plasmamembraan. Bij prokaryoten ontbreken membraangebonden organellen zoals een celkern, maar hebben zij wel een plasmamembraan, ribosomen, een nucleoid en vaak een celwand.

Het cytoplasma omvat het cytosol, waarin de biochemische reacties plaatsvinden, en het cytoskelet, een netwerk van eiwitdraden dat vorm geeft, transport mogelijk maakt en cellulaire beweging mogelijk maakt. Het cytoskelet bestaat uit microtubuli, microfilamenten en tussenfilamenten en speelt een rol bij celmobiliteit, segregatie van chromosomen en interne organisatie.

Hoofdorganellen van veel eukaryote cellen zijn onder meer de celkern, die het erfelijk materiaal bevat en regelt wat er in de cel gebeurt; de mitochondriën, de energiecentrales van de cel; en in planten en algen ook chloroplasten, verantwoordelijk voor fotosynthese. Het endomembrane systeem omvat het ruwe en gladde endoplasmatisch reticulum (met en zonder ribosomen), het Golgi-apparaat voor verwerking en verpakking van eiwitten en lipiden, en lysosomen en peroxisomen die verteringsreacties uitvoeren. Ribosomen, zowel vrij als gebonden aan het ER, zijn de sites van eiwitsynthese. Vormings- en transportcorpsjes zoals vesicles en vacuolen verplaatsen materialereltjes binnen de cel en naar buiten.

De plasmamembraan is een selectieve barrière van lipiden en eiwitten die transport regelt via diffusie, kanalen, transporters en vesicle-verkeer. Plantaardige cellen hebben vaak een celwand en een grote centrale vacuole; dierlijke cellen missen deze structuren grotendeels. Samenvattend vormen cellebestandelen een geïntegreerd systeem dat functies zoals energieproductie, synthese, transport en respons mogelijk maakt.