ontbreken

Ontbreken is een werkwoord in het Nederlands met de kernbetekenis 'niet aanwezig zijn; ontbreken'. Het wordt gebruikt wanneer iets dat verwacht of nodig is, ontbreekt of afwezig is. Vaak staat het met een onpersoonlijk onderwerp: Er ontbreekt nog één pagina in dit rapport. Ook zonder 'er' kan ontbraken voorkomen, bijvoorbeeld in een inventaris waar de naam van de directeur ontbreekt. Daarnaast kan het betekenen dat iets te kort komt qua kwaliteit of kwantiteit: Er ontbreekt het aan bewijs.

Grammaticaal gezien komt ontbreken in de tegenwoordige tijd vaak voor als "er ontbreekt" of "er ontbreekt nog...", afhankelijk van het onderwerp. De verleden tijd wordt meestal gevormd met "ontbrak": Er ontbrak informatie. Als bijvoeglijk naamwoord wordt vaak gesproken van "ontbrekende gegevens" of "ontbrekende pagina's" om aan te geven dat onderdelen ontbreken.

Etymologie: ontbreken is afgeleid van het voorvoegsel ont- met het werkwoord breken, in de zin van het zich verwijderen uit een geheel; de betekenis is metaforisch uitgebouwd naar ontbreken in een verzameling of situatie.

Stijl en verwante termen: ontbraken kan in formele of schriftelijke taal voorkomen, terwijl "afwezig zijn" vaker als minder formeel alternatief wordt gebruikt. Synoniemen zijn ontbreken en afwezig zijn; het antoniem is aanwezig zijn.

Voorbeelden:

- Er ontbreekt nog één pagina in dit rapport.

- In het dossier ontbreekt cruciale informatie.

- Er ontbreekt het aan bewijs.