bipolair

Bipolaire stoornis, vaak aangeduid als bipolair, is een psychiatrische aandoening gekenmerkt door episoden van depressie en episoden van verhoogde stemming (manie of hypomanie). De aandoening komt wereldwijd voor en kan het dagelijks functioneren op meerdere terreinen beïnvloeden.

Er bestaan verschillende subtypes. Bipolaire I stoornis omvat ten minste één manische episode, vaak afgewisseld met depressieve episodes. Bipolaire II stoornis wordt gekenmerkt door hypomane episodes afgewisseld met depressieve episodes. Cyclothyme stoornis omvat langdurige milde stemmingswisselingen die niet voldoen aan de criteria voor manie, hypomanie of een depressieve episode. Bij sommige personen kan rapid cycling voorkomen, wat verwijst naar meerdere stemmingswisselingen binnen een jaar.

Tijdens een manische episode kunnen langdurige perioden van verhoogde energie, sneller spreken, verhoogde zelfwaardering, verminderde behoefte aan slaap en riskant gedrag optreden. Een hypomanische episode is vergelijkbaar maar minder ernstig en verstoort doorgaans minder de dagelijkse activiteiten. Depressieve episodes kenmerken zich door aanhoudende somberheid, verlies van interesse, vermoeidheid, veranderingen in eet- of slaappatronen en soms gedachten aan de dood of zelfbeschadiging.

Diagnose wordt voornamelijk gesteld op basis van klinisch interview en observatie. Er zijn geen eenvoudige bloed- of beeldvormingstests om de aandoening te bevestigen. De diagnose vereist een beoordeling van de duur en ernst van episoden en de mate van functieverlies, volgens criteria uit systemen zoals DSM-5 of ICD-11.

Behandeling is meestal langdurig en kan bestaan uit medicatie (bijvoorbeeld stemmingsstabilisatoren zoals lithium, antipsychotica, en soms zorgvuldig gebruik van antidepressiva), psychotherapie (zoals cognitieve gedragstherapie of interpersoonlijke therapie) en leefstijlmaatregelen zoals regelmaat, voldoende slaap en een ondersteunend netwerk. Met passende behandeling kunnen veel mensen met bipolariteit een stabieler functioneren bereiken; volledig genezen is niet gegarandeerd, maar episoden kunnen minder vaak en minder zwaar optreden.