autoimmuunproblemen

Autoimmuunproblemen zijn ziekten waarbij het immuunsysteem foutief reageert op het eigen lichaam, wat leidt tot ontsteking en weefselschade. Het kan gericht zijn op één orgaan of op meerdere weefsels tegelijk. De oorzaken zijn gevarieerd en omvatten genetische aanleg, omgevingsfactoren en mogelijk eerdere infecties. Autoantistoffen en T-celreacties spelen vaak een hoofdrol bij deze aandoeningen.

Autoimmune ziekten worden doorgaans onderverdeeld in organ-specifieke aandoeningen en systemische aandoeningen. Voorbeelden van organ-specifieke ziekten zijn type 1 diabetes (betacellen in de alvleesklier aangetast), Hashimoto-thyreoïditis en Graves’ ziekte (schildklier), terwijl systemische ziekten zoals reumatoïde artritis, systemische lupus erythematosus, multiple sclerose en inflammatoire darmziekten meerdere organen kunnen treffen en vaak gepaard gaan met bredere ontstekingsreacties.

Risicofactoren en triggers omvatten genetische kwetsbaarheid, mannelijk of vrouwelijk geslacht (autoimmuniteit komt vaker voor bij vrouwen), roken, overgewicht, hormoonwisselingen en blootstelling aan bepaalde infecties of milieu-invloeden. Een verstoorde darmflora kan ook een rol spelen bij sommige aandoeningen.

Diagnose gebeurt op basis van klinische verschijnselen, bloedonderzoek en soms weefselonderzoek. Belangrijke serologische tests betreffen autoantistoffen zoals antinucleaire antistoffen (ANA), reumafactor (RF), anti-CCP, anti-TPO en autoantistoffen tegen specifieke organen (bijv. GAD-65 bij type 1 diabetes). Ontstekingsmarkers (CRP, ESR) en beeldvorming kunnen ondersteunend zijn.

Behandeling richt zich op het onderdrukken van de immuunrespons en het verminderen van symptomen. Dit kan bestaan uit corticosteroïden, ziekte-modificerende antireumatische geneesmiddelen (DMARDs zoals methotrexaat), immunosuppressiva en biologische middelen (bijv. TNF-remmers, IL-remmers, rituximab). Leefstijl, vaccinaties en regelmatige follow-up spelen eveneens een belangrijke rol in het beheer. De prognose varieert sterk per aandoening en individu.