Taalsystemen

Taalsystemen is een term uit de taalkunde die verwijst naar het georganiseerde geheel van taaleigenschappen waaruit een taal bestaat. Een taalsysteem omvat onder meer de fonologie (klankstructuur), morfologie (woordvorming), syntaxis (zinsstructuur), lexicon (woordenschat) en semantiek en pragmatiek (betekenis en gebruik). Daarnaast spelen orthografie en standaardisatie een rol bij de manier waarop een taal wordt geschreven en gepresenteerd in de samenleving. Samen vormen deze onderdelen het coherente geheel waarin spraak en schrijven plaatsvinden.

Taalsystemen zijn dynamisch en tonen variatie tussen regio’s, gemeenschappen en sociale groepen. Dialecten, sociolects en registers behoren tot hetzelfde taalsysteem maar kennen verschillende regels en woordenschat. Taalverandering ontstaat door interne ontwikkelingen en contact met andere talen, en kan leiden tot verschuivingen in klank, woordvorm en betekenis.

Taalkundig onderzoek naar taalsystemen is doorgaans descriptief: het beschrijft wat er in taalgebruik voorkomt, en soms normatief: het geeft richtlijnen voor wat als standaard of correct wordt beschouwd in een bepaalde context. Typologie vergelijkt taalsystemen om universele en variërende kenmerken te identificeren. Sociolinguïstiek onderzoekt hoe sociale factoren zoals leeftijd, klasse en situatie invloed hebben op de waargenomen variëteiten binnen een taalsysteem.

Verwante onderwerpen zijn taalbeleid en taalplanning, onderwijs en orthografie. Taalsystemen kunnen bovendien als mentale representaties worden opgevat en als sociale systemen die zich door tijd heen ontwikkelen en aanpassen aan contact en verandering.