Latijns

Latijns verwijst in het Nederlands meestal naar Latijn, de Italische taal die in Latium en de voormalige Romeinse wereld werd gesproken. Het is de oorspronkelijke taal van de Romeinen en vormt de voorloper van de moderne Romaanse talen zoals Italiaans, Frans, Spaans, Portugees en Roemeens. Latijn wordt vandaag de dag vooral bestudeerd als klassieke taal en als liturgische taal (Ecclesiastisch Latijn), maar heeft ook een blijvende invloed op wetenschappelijke, juridische en literaire terminologie.

Geschiedenis

Latijn heeft zich ontwikkeld vanuit Oud-Latina tot Klassiek Latijn, dat onder andere in de teksten van Cato, Cicero en Vergilius is vastgelegd. Na de val van het West-Romeinse Rijk ontstond Late Latijn, waarin gesproken Latijn veranderde en regionaliseerde. Gedurende de Middeleeuwen werd Latijn de lingua franca voor wetenschap, theologie en intellectuele communicatie. Vanaf de Renaissance ontstond Neo-Latijn, een hernieuwde ontwikkeling van Latijn voor moderne wetenschappen en academische disciplines. Ecclesiastisch Latijn ontstond als gebruikstaal van de Rooms-Katholieke Kerk en bleef lang invloedrijk.

Taalkenmerken

Latijn is een morfologisch rijke taal met naamvallen, geslacht en getal. Nomen veranderen door vijf declinaties in zes naamvallen: nominatief, genitief, datief, accusatief, vokatief en ablativus. Bijvoeglijke naamwoorden stemmen mee in geslacht, getal en naamval. Werkwoorden vertonen verschillende tijden, wijzen en stemmen (indicatief, conjunctief, imperatief) en zijn conjugaat over meerdere stammen, met een onderscheid tussen actieve en passieve vormen. De zinsvolgorde is flexibel door de aanvulling van de uiteenzettende morfologie.

Invloed en gebruik

Latijn heeft de ontwikkeling van de Romaanse talen sterk beïnvloed en blijft aanwezig in wetenschappelijke nomenclatuur, medische termen, juristische en theologische terminologie. Het wordt nog steeds bestudeerd in onderwijsinstellingen over de hele wereld en in liturgische contexten. Latijn heeft een rijke literatuur, waaronder klassiekers uit de oudheid en middeleeuwse en renaissance-geschriften.