Immobiliseren

Immobiliseren is het proces waarbij beweging van een lichaamsdeel tijdelijk wordt beperkt om genezing te bevorderen, pijn te verminderen en verdere verwonding te voorkomen. Het wordt meestal toegepast bij botbreuken, verstuikingen, ontwrichtingen en na operatieve ingrepen, maar ook bij ontstekingen of aandoeningen die rust vereisen.

Veelvoorkomende methoden zijn een gipsverband (plaster) of kunststofgips (glasvezel) voor stabiele immobilisatie, spalken (splints) en braces of orthesen die om een ledemaat passen. De keuze hangt af van de locatie en de stabiliteit van het letsel en van de gewenste duur van immobilisatie.

Het aanbrengen duurt doorgaans door bevoegde professionals; vooraf wordt de huid beschermd en de ledemaat in de juiste houding geplaatst. Gips- of kunststoflagen worden aangelegd en daarna laten drogen; bij kunststof is de droogtijd korter. Gedurende de immobilisatie blijft controle op neurovasculaire functies en drukpunten essentieel.

Voordelen omvatten stabilisatie van het gewricht of bot, pijnreductie en bevordering van genezing. Nadelen zijn onder meer huidklachten, drukpunten, beperking van beweging, spieratrofie en gewrichtsstijfheid. Bij beenimmobilisatie is er risico op trombose; zeldzaam maar mogelijk is een compartmentsyndroom.

Na voltooiing van de immobilisatie volgt doorgaande revalidatie met oefentherapie om kracht en mobiliteit terug te winnen. In sommige gevallen kan ook vroegmobilisatie of een functionele behandeling worden aanbevolen afhankelijk van letsel en stabiliteit.

Historisch ontstond immobilisatie met gips in de 19e eeuw; moderne materialen hebben de keuze vergroot en de toepasbaarheid verbeterd.