Bekkenbodem

Bekkenbodem is een verzamelnaam voor de spieren en bindweefsels die de bodem van het bekken vormen. Deze structuur ondersteunt de blaas, de baarmoeder (bij vrouwen) en het eindsegment van de darm en speelt een belangrijke rol bij urine- en fecale continentie, bekkenstabiliteit en seksuele functies.

Anatomie en functie: De bekkenbodem bestaat uit de levator ani-spiergroep (waaronder pubococcygeus en iliococcygeus), het coccygeus en bijbehorend bindweefsel. Deze spieren lopen van het schaambeen en zitbeenknobbels naar het heiligbeen en het staartbeen. Zenuwvoorziening komt hoofdzakelijk van de nervus pudendus, met ondersteuning van autonome zenuwen. De bekkenbodem werkt samen met de bekkenbanden om houding en orgaanverhoudingen in het bekken te handhaven.

Aandoeningen: Een verzwakte bekkenbodem ontstaat vaak door zwangerschap en bevalling, ouderdom, obesitas of operatieve ingrepen. Klachten kunnen urine-incontinentie, fecale incontinentie en verzakkingen van de baarmoeder, blaas of endeldarm (prolaps) omvatten, evenals mogelijk seksuele klachten. Diagnostiek omvat meestal klinisch onderzoek, spierfunctietesten en, indien nodig, beeldvorming of urodynamisch onderzoek.

Behandeling: Start vaak met bekkenbodemfysiotherapie, gericht op gerichte oefening van de bekkenbodem (Kegeloefeningen) onder begeleiding van een fysiotherapeut. Andere opties zijn biofeedback, elektrische stimulatie en het gebruik van pessaria bij prolaps. Bij ernstige klachten of falen van conservatieve behandeling kunnen chirurgische ingrepen worden overwogen, zoals bekkenbodemherstel of operaties voor prolaps of urine-incontinentie.

Preventie en leefstijl: Regelmatige bekkenbodemoefeningen, met name tijdens en na de zwangerschap; gezond gewicht; voorkomen van hoesten en zwaar tillen; rookstop en algemene lichamelijke activiteit kunnen de bekkenbodem ondersteunen.