vertaalfouten

Vertaalfouten zijn misverstanden of onnauwkeurigheden die ontstaan bij het vertalen van teksten tussen talen of bij vertaalachtige processen. Ze treffen zowel menselijke vertalers als automatische vertaalsystemen en kunnen invloed hebben op betekenis, toon en doelgroep.

Typen vertaalfouten zijn onder andere: lexical (woordkeuze en verwarrende woorden zoals false friends), syntactisch (onjuiste zinsvolgorde of tijdsvormen), semantisch (verlies van nuance of register), idiomatisch en cultureel (uitdrukkingen of culturele referenties die in de doeltaal niet overeengekomen zijn), en terminologisch (onjuiste vaktermen of jargon).

Oorzaken zijn onder andere gebrek aan voldoende context, interculturele misverstanden, woord-voor-woord vertaling, overmatige afhankelijkheid van woordenboeken, inconsistentie in terminologie, en beperkingen van automatische vertaling plus ontbrekende redactie.

Voorbeelden illustreren vaak de onnauwkeurigheid. Een calque uit het Engels is bijvoorbeeld het letterlijk vertalen van 'it's raining cats and dogs' naar het Nederlands als 'het regent katten en honden'; de juiste Nederlandse uitdrukking is meestal 'het regent pijpenstelen' of 'het regent flink'. Een veelgemaakte false friend is 'actually', dat vaak foutief wordt vertaald als 'actueel', terwijl de betekenis meestal 'in werkelijkheid' of 'eigenlijk' is, afhankelijk van de context.

Beheersing en kwaliteitsverbetering bestaan uit het gebruiken van goede terminologielijsten en stijl- of lokalisatiegidsen, redactie door een native speaker, en indien mogelijk post-editing bij machinevertaling, gevolgd door proeflezing en kwaliteitscontrole.