verontreiniging

Verontreiniging is de aanwezigheid van stoffen of energie die in een medium of systeem in ongewenste hoeveelheden voorkomen en de kwaliteit, veiligheid of bruikbaarheid ervan negatief beïnvloeden. Het begrip wordt toegepast op lucht, water, bodem en voedsel, maar ook op materialen en constructies. Verontreiniging kan zowel natuurlijk als door menselijk handelen veroorzaakt zijn, maar menselijke activiteiten zijn doorgaans de belangrijkste bron.

Verontreiniging wordt vaak onderverdeeld naar het medium. Luchtverontreiniging ontstaat door emissies van verkeer, industrie en huishoudens. Waterverontreiniging ontstaat door lozingen, afvloeiing en overlopen van verontreinigende stoffen in oppervlakte- of grondwater. Bodemverontreiniging ontstaat door achtergebleven industriële resten, opslag van gevaarlijke stoffen of verzuring. Voedselverontreiniging treedt op wanneer schadelijke stoffen in voedsel terechtkomen. Bronnen zijn onder meer point sources (lozingen op een specifieke locatie) en diffuse bronnen (verontrekking over een gebied).

Invloeden en risico’s variëren per stof en blootstelling, maar kunnen gezondheidsproblemen zoals ademhalings- en huidklachten, kanker en verstoring van ecosystemen omvatten. Economische kosten bestaan uit sanering, drinkwaterbehandeling en afnames in landbouwopbrengsten.

Beheer van verontreiniging omvat monitoring, regelgeving en risicobeoordeling. Het vaststellen van grenswaarden en normen, preventieve maatregelen en sanering zijn centrale instrumenten. In Nederland en de Europese Unie spelen milieu- en waterregelgeving en toezicht een belangrijke rol bij het beperken en herstellen van verontreiniging. Voorbeelden van aandachtspunten zijn PFAS, zware metalen, pesticiden en olieachtige stoffen.