ontstijgt

Ontstijgt is een Nederlands werkwoord en de tegenwoordige tijdsvorm van ontstijgen. Het betekent letterlijk omhoog komen of boven iets uitkomen, maar wordt ook figuurlijk gebruikt om aan te geven dat iemand of iets zich weet te onderscheiden, te overtreffen of buiten de grenzen treedt. Het woord is opgebouwd uit het prefix ont- en het stamwerkwoord stijgen (opgaan, hoger komen).

Etymologie en betekenisinhoud: ont- als prefix draagt vaak de betekenis van beweging weg van of naar boven, waardoor ontstijgen zowel een fysieke als een metaforische toestand kan aanduiden. In literaire of formele taal kan het verwijzen naar het overwinnen van belemmeringen, het ontstijgen aan beperkingen of aanvaarde verwachtingen.

Gebruik en connotatie: ontstijgen wordt veelal in literaire, journalistieke of formele teksten gebruikt. Het kan voorkomen in beschrijvende zinnen over natuurlijke verschijnselen (bijv. rook of mist die omhoog trekt) en in figuurlijke zin over menselijke of maatschappelijke ontwikkelingen (bijv. een individu dat obstakels ontstijgt of ideeën die ontstijgen aan conventies). De toon ligt vaak waarderend of verhelderend, eerder dan ordinair.

Vervoeging: in de tegenwoordige tijd vormt ontstijgen onder andere de derde persoon enkelvoud als ontstijgt. Het voltooid deelwoord is ontstegen, en zowel hulpwerkwoord als voltooide tijdgebruik worden afhankelijk van de context toegepast.

Zie ook: stijgen, uitgroeien.