figuurlijk

Figuurlijk is een Nederlands woord dat aangeeft dat iets niet letterlijk bedoeld is, maar via beeldspraak, metaforen of idiomatische uitdrukkingen tot stand komt. Het wordt gebruikt om een niet-literal betekenis aan te geven en staat tegenover letterlijk.

Het woord is afgeleid van figuur, het woord voor beeld of vorm, met het achtervoegsel -lijk. Daarmee is figuurlijk etymologisch verwant aan het Engelse figurative. In het woordgebruik verwijst het naar taal die nu eenmaal niet in letterlijke zin te nemen is.

Figuurlijk wordt vaak gebruikt in literatuur, journalistiek en dagelijks taalgebruik om aan te geven dat een uitdrukking niet letterlijk is bedoeld. Voorbeelden: 'Het leven is een reis' is figuurlijk: het bedoelt dat het leven verschillende fasen en avonturen kent. 'Hij werkt als een paard' is figuurlijk: het geeft aan dat iemand heel hard werkt, niet letterlijk een paard is. 'Zij heeft een berg werk op haar bord' is figuurlijk: veel werk, overmatige inspanning. In zinnen kan men ook zeggen 'figuurlijk gesproken' of 'in figuurlijke zin' om de niet-letterlijke interpretatie te benadrukken.

Soms kan het onderscheid met letterlijk verwarrend zijn, vooral bij figuurlijke uitspraken die voor de luisteraar afhankelijk van context verschillen. In formele of academische vormen wordt vaak expliciet verwezen naar figuratieve taal, metaforen en beeldspraak om misverstanden te voorkomen.

Zie ook: letterlijk, metaforische taal, beeldspraak.