elektrolytenonevenwichtigheden

Elektrolytenonevenwichtigheden zijn stoornissen in de balans van de elektrolyten in het lichaam. Elektrolyten zoals natrium, kalium, chloride, bicarbonaat, calcium, magnesium en fosfaat spelen een cruciale rol bij vochtbalans, zenuw- en spierfunctie, en zuur-base-regulatie. Een disbalans kan ontstaan door veranderingen in inname, verlies, verdeling tussen compartimenten en uitscheiding via de nieren of huid.

Veelvoorkomende typen zijn hyponatriëmie en hypernatriëmie; hypo- en hyperkaliëmie; hypo- en hypercalciëmie; hypo- en hypermagnesiëmie. Ook metabole acidose of alkalose kan voorkomen door verstoringen in de bicarbonaatbalans. De klinische verschijnselen variëren sterk en hangen af van de elektrolyt en de ernst; milde verstoringen kunnen symptoomloos zijn, terwijl ernstige hyper- of hyponatriëmie of kaliumstoornissen levensbedreigend kunnen zijn.

Oorzaken zijn onder andere uitdroging, nierziekten, hormonale stoornissen (zoals diabetes insipidus of syndroom van SIADH), medicatie (diuretica, ACE-remmers, sommige antidiabetica), braken, diarree, brandwonden en onjuiste voeding of parenterale voeding. Snelle verschuivingen in vocht- en elektrolytuitleiding kunnen storingen verergeren.

Diagnose vindt plaats via bloedonderzoek naar serum-elektrolyten (Na, K, Cl, HCO3-, Ca, Mg, fosfaat) en vaak arteriële of venieuze bloedgassen, aangevuld met klinische context. Soms wordt ook urine-elektrolytenonderzoek toegepast om de oorzaak te achterhalen.

Behandeling richt zich op de onderliggende oorzaak en het veilig corrigeren van de elektrolytenbalans, meestal via orale suppletie of gecontroleerde intraveneuze toediening. Belangrijk zijn bewaking van de elektrolytenniveaus, hartfunctie en het voorkomen van te snelle correcties die complicaties kunnen veroorzaken.

Preventie omvat vroege herkenning bij risicogroepen, regelmatige monitoring en zorgvuldig medicatie- en vochtbeheer, zeker bij kwetsbare patiënten.