Zelfverzorging

Zelfverzorging, vaak aangeduid als self-care in het Engels, verwijst naar bewuste handelingen en gewoonten die gericht zijn op het onderhouden en verbeteren van iemands lichamelijke, mentale en emotionele welzijn. Het omvat zowel dagelijkse routines als langere termijnkeuzes die de veerkracht, gezondheid en kwaliteit van leven vergroten.

Vormen van zelfverzorging vallen uiteen in lichamelijk (voeding, beweging, slaap, medische zorg en hygiëne), mentaal en emotioneel (stressbeheer, ontspanning, coping, grenzen) en sociaal (ondersteunende relaties, verbinding). Sommigen voegen spiritualiteit of zingeving toe. Zelfverzorging is een actieve verantwoordelijkheid die veerkracht en welzijn bevordert en voorkomt dat stress zich ophoopt.

Praktische voorbeelden zijn een regelmatig slaap- en eetpatroon, lichamelijke activiteit, het opvolgen van medische adviezen en medicatie, ontspanningstechnieken en mindfulness, en het vermogen om hulp te vragen bij professionals, vrienden of familie wanneer nodig. Het aanleren van grenzen en het vermijden van overbelasting vormen eveneens een essentieel onderdeel.

Goede zelfverzorging kan de stemming, het immuunsysteem, cognitieve functies en behandelresultaten verbeteren. In de gezondheidszorg is het een onderdeel van zelfmanagement bij chronische aandoeningen, waarbij patiënten actief betrokken raken bij hun zorg. Daarnaast spelen structurele factoren zoals tijd, geld en toegang tot zorg een bepalende rol voor iemands mogelijkheden tot zelfzorg.

Veel obstakels zijn tijdgebrek, stigma, culturele verwachtingen of een gebrek aan kennis. Strategieën om dit te bevorderen zijn het stellen van haalbare doelen, het plannen van eenvoudige routines, het inzetten van sociale ondersteuning en het gebruik van hulpmiddelen zoals herinneringen of apps. Het bespreekbaar maken van zelfzorg in professionele omgevingen kan normveranderingen stimuleren.