Verwonderen

Verwonderen is een Nederlands werkwoord met de betekenis "iemand of iets verbazen" of, wanneer het als wederkerig werkwoord wordt gebruikt, "zich verwonderen" – vaak met de toevoeging "over" om aan te geven waarover men verwondert.

Het werkwoord kan transitief gebruikt worden met een direct object, zoals in "Het nieuws verwonderde ons" of "De uitvinding verwonderde velen." Het kan ook reflexief voorkomen als zich verwonderen, met de betekenis "zich verwonderen over [iets]" zoals in "Ik verwonder me over zijn kennis" of "Zij verwondert zich over de snelheid van de ontwikkelingen."

Grammaticaal kent verwonderen verschillende vormen. In de tegenwoordige tijd krijg je onder andere: ik verwonder me, jij verwondert je, hij verwondert zich, wij verwonderen ons, jullie verwonderen je, zij verwonderen zich. De onvoltooid verleden tijd is bijvoorbeeld "verwonderde" (ik verwonderde me), en het voltooid deelwoord is "verwonderd" (bij transatieve zinnen: "Het nieuws heeft ons verwonderd"; bij reflexieve zinnen: "Zij heeft zich verwonderd over de uitkomst").

Etymologisch gezien is verwonderen opgebouwd uit het voorvoegsel ver- en het werkwoord wonderen, waartoe het ontstaan is met de betekenis iets zodanig laten gebeuren dat verbazing of bewondering optreedt. Het woord is verwant aan het Duitse ver-wundern en aan verwante termen in andere Germaanse talen. Gerelateerde begrippen zijn verwondering (het zelfstandig naamwoord) en vreemd- of verwonderlijk als afgeleide bijvoeglijke vormen.

Verwonderen wordt vaak in literaire of formele stijl gebruikt. In modern taalgebruik is het nu meer een leenwoord uit neologismen; in dagelijkse spraak komt vaker simpelweg "verbazen" voor, maar verwonderen blijft bestaan in beschrijvende en expressive contexten.