Terugslagoverbelasting

Terugslagoverbelasting is een overbelasting van een systeem die optreedt tijdens een terugslag- of reboundfase, wanneer energie of dynamische krachten plotseling terug in het systeem verschijnen op de componenten. Het begrip wordt in verschillende vakgebieden gebruikt, waaronder mechanische engineering, hydrauliek en elektrische aandrijvingen, en de precieze oorzaken en effecten variëren per context.

Oorzaken zijn onder meer snelle deceleratie of omkering van beweging, opslag van kinetische energie in massa’s en veren, en terugkoppeling via het besturingssysteem. In hydraulische of pneumatische systemen kan plotselinge drukstijging of waterhammer een piekbelasting veroorzaken. In elektrische systemen kan terugslag (back-EMF) van een motor leiden tot hoge spannings- of stroompieken.

Mechanismen omvatten ongeschikte demping, onvoldoende schokdemping, en de interactie tussen inertie, wrijving en besturingsalgoritmen. Bij snelle bewegingveranderingen kan de belasting tijdens de reboundfase hoger uitvallen dan de continue belasting, waardoor kritieke onderdelen extra belasting ondergaan.

Gevolgen zijn onder meer piekbelasting op aandrijvingen, temperatuurstijging, verhoogde slijtage, trillingen en mogelijk vroegtijdige uitval van componenten. Langdurige of herhaalde terugslagoverbelasting kan de betrouwbaarheid verminderen en de onderhoudskosten verhogen.

Preventie richt zich op inzichtelijk maken van dynamische respons en het toepassen van passende maatregelen, zoals demping en schokabsorptie, soft-start en soft-stop, limiteringen van acceleratie, snubbers, en tijdige beveiliging tegen overbelasting. Diagnostiek met sensors voor torque, stroom en trillingen ondersteunt tijdige detectie en onderhoud.

Toepassingsgebieden zijn onder meer industriële robots, transportsystemen en kranen, pompsystemen en hydraulische circuits, en elektrische aandrijvingen met terugkoppeling.