Procesindicatoren

Procesindicatoren zijn meetwaarden die de prestaties van een bedrijfsproces kwantificeren. Ze geven inzicht in hoe efficiënt, effectief en conform een proces verloopt en vormen de basis voor monitoring en verantwoording.

Het doel van procesindicatoren is het monitoren van prestaties, het sturen van processen en het ondersteunen van verbeteractiviteiten. Ze helpen afwijkingen tijdig te signaleren, trends te herkennen en beslissingen te onderbouwen. Indicatoren moeten aansluiten bij de doelstellingen van het proces en de behoeften van belanghebbenden.

Er bestaan verschillende typen indicatoren, waaronder lagging indicators die eerdere prestaties meten (bijv. doorlooptijd, defectpercentage) en leading indicators die toekomstige prestaties voorspellen (bijv. processtap-ruimte, foutpreventie-activiteiten). Ook wel bekend zijn input-, throughput- en output-indicatoren. Een gebalanceerde set combineert meerdere dimensies zoals kwaliteit, efficiëntie, levertijd en kosten.

Bij het ontwikkelen van procesindicatoren worden vaak SMART-criteria toegepast: specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden. Daarnaast is het verstandig te kijken naar relevantie, data-beschikbaarheid en betrouwbaarheid. Indicatoren worden meestal opgenomen in dashboards en dashboardsystemen, met duidelijke definities, normen en verantwoordelijkheden.

Indicatoren worden ingezet in sturings- en verbeterprocessen zoals PDCA (Plan-Do-Check-Act) of Kaizen. Voorbeelden zijn in de productie doorlooptijd, OEE en first-pass yield; in dienstverlening klanttevredenheid en eerste oplossen bij contactmomenten; in logistiek on-time-levering en voorraadefficiëntie.

Verwachte valkuilen zijn onder meer het sturen op verkeerde cijfers, beperkte datakwaliteit en perverse prikkels. Een goede governance en periodieke evaluatie helpen dit te voorkomen.